,

Waar is de nuance in het stemadvies?

Nog een week. En dan weten we wat alle peilingen waard zijn geweest. Maar daarvoor moeten we eerst stemmen. En dat is zo simpel nog niet. Sinds we niet meer verzuild zijn, is het geen vanzelfsprekendheid meer om op een bepaalde partij te stemmen. Je kunt switchen, zweven en wisselen tot het moment dat je in het stemhokje staat. Weet jij het al? Ik nog niet.

In de afgelopen twintig jaar heb ik op zeker vier verschillende partijen gestemd, gemachtigde stemmen niet meegerekend. En bij elke nieuwe verkiezing vind ik het lastiger worden. De stemwijzers en kieskompassen van deze wereld zouden de keuze makkelijker moeten maken. Maar doen ze dat ook?

In mijn omgeving hoor ik vooral verbaasde reacties op het resultaat. Mensen die tot hun grote schrik zien dat ze op een partij ‘moeten’ stemmen waar ze helemaal niet op wíllen stemmen. Waarom dan niet? Als je standpunten toch kennelijk overeen komen….

Kennen we de standpunten van de partijen niet goed genoeg? Of werken de tools niet?

De eerste keuzes worden voor je gemaakt

De waarheid zal in het midden liggen. Maar feit is dat de tools natuurlijk zeer beperkt zijn. Dertig onderwerpen. Dat vraagt om keuzes. Een Stemwijzer, Kieskompas of welke adviestool dan ook maakt al een aantal keuzes voor jou. Waar de één een stelling over Zwarte Piet opneemt, kiest de ander voor de belasting op vlees. In de categorie ‘gouwe ouwe’ vindt de ene tool de hypotheekrenteaftrek een belangrijk onderwerp, de andere tool haalt de automatische orgaandonatie weer eens van stal. Het is dus maar net welke wijzer of kompas je invult, op welke onderwerpen jouw stemadvies gebaseerd is.
En dan is het nog het feit dat de meeste stellingen gewoon niet met eens-oneens zijn te beantwoorden zonder en een ‘ja maar’, ‘nee tenzij’ gevoel aan over te houden.

Je wordt bewust tot een keuze gedwongen, maar juist in de nuance ligt volgens mij de kern voor je keuze.

Neem de AOW leeftijd. Stemwijzer geeft als stelling: “De AOW-leeftijd moet weer 65 jaar worden”. Als je het daarmee eens bent is het simpel. Ben je het ermee oneens, dan is het de vraag wat je dan wél wilt. De huidige AOW-leeftijd van 67 behouden, of de AOW leeftijd blijven verhogen. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te geven waarom dergelijke eens-oneens stellingen niet werken.

Meer keuze voor een beter advies

Zou het nou echt niet mogelijk zijn om een stemadvies-tool te maken die in plaats van de eens-oneens constructie gebaseerd is op iets genuanceerdere meningen? Jawel. De Kieswijzer geeft in veel gevallen meer keus dan eens of oneens, al betrap ik deze opties dan jammer genoeg weer vaak op dubbele stellingen (volledig én snel afschaffen) of antwoorden die elkaar niet uitsluiten. Ook De Wijze stemmer van Brainwash doet een hele leuke poging, hoewel met een grote cynische knipoog. De manier waarop deze vragenlijsten zijn opgebouwd, geven naar mijn mening een accurater beeld dan de eens-oneens tools waarbij ik zeker twintig keer niet volmondig een keuze kan aanklikken. Vreemd he, dat het berekende advies dan niet bij je gevoel past?

Maar wil je stemmen op basis van feiten of op basis van gevoel?

Uiteindelijk is de enige conclusie dat je je voor een echt goed stemadvies, zult moeten verdiepen in de standpunten van de partijen. Net als vroeger, toen die over de volle breedte van twee pagina’s in de krant vergeleken werden.

Ik hou van vragenlijsten en ben er van overtuigd dat je er veel mee kunt. Zelfs een echt goed stemadvies geven. Maar niet in deze vorm. Zal ik me eraan wagen? Over vier jaar?